Sai lầm hay gặp khi nấu và cho con ăn dặm

Dù ngày nào cũng rất kỳ công chế biến và đổi món liên tục, hết thịt, cá, tôm, cua, lươn, mực... nhưng cô con gái 16 tháng tuổi của chị Hoa vẫn lười ăn và chỉ được 9 kg. Chị đưa con đi khám dinh dưỡng và ngạc nhiên khi bác sĩ bảo: 'Lỗi tại mẹ. Đi học nấu và cho con ăn nhé!".

Thực ra, chị Hoa, Gia Lâm, Hà Nội luôn nghĩ chắc con có vấn đề về hệ tiêu hóa hay hấp thu không tốt. Chị muốn được bác sĩ kê đơn thuốc kích thích cho bé ăn nhiều chứ không nghĩ cách nấu của mình có vấn đề gì.

Tuy nhiên, đến học lớp nấu bột, khi được bác sĩ phân tích, chị mới biết vì con gầy nên gia đình cố cho cháu ăn thật nhiều chất đạm, rồi mỗi bữa ăn là một cuộc chiến nhồi nhét nên càng ngày con bé càng sợ ăn.

Bác sĩ Nguyễn Thị Yến, Phó trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Nhi trung ương cho biết, trường hợp như chị Hoa rất nhiều. Hiện nay, do vừa có điều kiện kinh tế, vừa đẻ ít con nên các gia đình thường rất quan tâm đến trẻ và luôn cố gắng đảm bảo một chế độ dinh dưỡng tốt nhất để bé phát triển tối ưu về thể chất và trí tuệ.

Thế nhưng, nhiều bà mẹ đầu tư rất nhiều thời gian và công sức vào bữa ăn cho trẻ mà bé vẫn không thích ăn và không tăng đủ cân. Lý do là họ chưa biết nấu đúng cách hoặc sai khi cho con ăn. Chính vì thế, các cháu không thích ăn, hay nôn ói... dẫn đến còi, suy dinh dưỡng hoặc hay rối loạn tiêu hóa.

Theo bác sĩ Yến, tùy vào lứa tuổi và khẩu vị của từng cháu mà mẹ có thể chế biến cho phù hợp nhưng phải đảm bảo làm sao bát bột/cháo luôn đầy đủ 4 nhóm thực phẩm là chất đạm (thịt, cá, trứng, tôm...), chất béo (dầu, mỡ), chất bột đường (bột, gạo), vitamin và khoáng chất (rau xanh, củ).

Ngoài ra, các chất này cần được cân đối lượng vừa phải để vừa cung cấp đủ năng lượng, dưỡng chất, vừa giúp bé hấp thu và tiêu hóa tốt.

Qua kinh nghiệm khám và điều trị các vấn đề về dinh dưỡng cho trẻ, theo bác sĩ, những sai lầm dưới đây là các bà mẹ hiện đại hay mắc nhất:

- Cho trẻ ăn dặm quá sớm: Thời điểm thích hợp nhất để cho bé ăn dặm là từ 6 tháng tuổi. Tuy vậy, có rất nhiều bà mẹ cho con ăn bột từ khi bé mới được 3, 4 tháng và nếu thấy con thích thú lại cho bé ăn nhiều ngay. Lúc này khả năng tiêu hóa tinh bột của bé còn kém, trẻ dễ bị rối loạn tiêu hóa.

- Bắt con ăn quá nhiều và phải ăn hết khẩu phần: Ở mỗi tháng tuổi, nhu cầu năng lượng của bé khác nhau và mẹ nên cung cấp một lượng vừa phải. Nếu bắt trẻ ăn nhiều quá, mà bữa nào cũng cố ép ăn hết bát, bé sẽ chán và sợ ăn.

- Quá ưu tiên đạm: Nhiều mẹ nấu bột cứ cho thật nhiều thịt, cá, trứng,... và nghĩ như thế mới đủ chất nhưng lượng đạm quá nhiều không những làm bé rối loạn tiêu hóa mà còn dễ dẫn đến chứng biếng ăn ở trẻ. Bát bột phải đảm bảo cân đối 4 nhóm thực phẩm.

- Chỉ cho ăn nước, không ăn cái: Hiện nay ít bà mẹ mắc sai lầm này hơn so với những năm trước. Tuy nhiên, vẫn có chị em ninh xương, nghiền rau, xay thịt chỉ lấy nước, bỏ cái để nấu bột cho con vì nghĩ như thế cũng đủ chất rồi hay sợ trẻ bị hóc, ói. Thực ra, các chất dinh dưỡng, vitamin nằm trong phần xác thực phẩm là chính.

- Không cho hoặc cho rất ít dầu: khiến bát bột không cung cấp đủ năng lượng cho trẻ. Thực ra dầu ăn dễ tiêu hóa lại rất giàu năng lượng và giúp hòa tan các chất khác khiến cơ thể dễ hấp thu.

- Nghiền nhuyễn mọi thức ăn: Khiến bé không được học nhai, chỉ biết nuốt chửng, từ đó không cảm nhận được mùi vị thức ăn, dẫn đến nhanh chán. Nhiều trẻ 3 tuổi đi mẫu giáo không ăn được cơm cùng các bạn do ở nhà bố mẹ vẫn cho ăn cháo xay.

Ngoài ra, nhiều phụ huynh có thói quen nấu một nồi cháo có đầy đủ thịt, rau từ sáng rồi để bé ăn cả ngày, đến bữa nào lại lấy ra xay rồi nấu lại. Với cách này, cháo bữa sau sẽ có mùi khó chịu, rau giảm chất lượng và chắc chắn trẻ sẽ không thích ăn.

- Các bữa ăn kéo dài quá: Nhiều người cố bắt con ăn hết bát bột, vừa ăn vừa chơi hay đi rong có khi kéo dài cả 1-2 tiếng. Điều này vừa làm bát bột vữa, khó ăn, vừa khiến bé thêm chán. Hơn nữa bữa ăn kéo dài khiến thời gian tới bữa sau quá ngắn, bé còn chưa kịp cảm thấy đói. Vòng luẩn quẩn này khiến bé ngày càng không muốn ăn. Tốt nhất, bữa ăn chỉ nên kéo dài nhiều nhất là 30 phút, dù bé mới ăn được ít cũng nên kết thúc.

Theo các bác sĩ, nên cho trẻ ăn từ lỏng đến đặc dần. Riêng với thịt, rau, cần tập cho bé ăn từ dạng mịn đến thô dần để trẻ tập nhai. Các bà mẹ hạn chế sử dụng máy xay sinh tố mà nên băm.

Dưới đây là gợi ý của bác sĩ về chế độ ăn bột/cháo của trẻ trong 2 năm đầu (kết hợp với các bữa phụ +sữa mẹ hoặc sữa công thức):

- 6-7 tháng: 1 bữa bột lỏng khoảng 100 - 200 ml

- 8-9 tháng: 2 bữa bột đặc 200 ml.

- 10-12 tháng tuổi: 3 bữa bột đặc 200 ml - 250 ml

- 12 - 24 tháng: 3 bữa cháo 250 - 300 ml

- 24 tháng trở đi có thể ăn cơm cùng gia đình

Với mỗi bé, tùy thể chất, khẩu vị có thể thời gian và số bữa khác đi.

Chi chi ốm

              Lần đầu tiên con ốm lâu vậy. Chiều tối thứ 4 (13/10) con sốt nhẹ, nhưng không như lần trứơc, con quấy và khóc nhiều hơn, toàn bắt bế thôi. Đêm, con trằn trọc không ngủ nổi. 12h đêm con dậy rồi trớ ra. Bế con cũng gắt, ba nghĩ con đau đầu nên mẹ pha con eferangal để con uống. Uống xong một lúc thì con ngủ. Ơn Chúa, con ngủ ngoan, tuy người vẫn còn nóng nhưng đã đỡ hơn lúc sớm. Sáng hôm sau con vẫn sốt. Đến trưa con mát dần và tối thì mát hẳn. Mẹ tưởng con đã khỏi.

               Nhà mình ở tầng 4 nên rất nhiều gió. Mẹ chủ quan nghỉ con khỏi ốm rồi nên không mặc ấm cho con. kết quả, chiều tối thứ 6 con tiếp tục sốt. Lần này mẹ không cho con uống thuốc nữa, chỉ dán miếng làm mát trên trán con thôi. Con ngủ không ngon, hết lăn bên này lại sang bên kia, trời thì mưa và lạnh (ảnh hưởng của bão). Thỉnh thoảng con lại khóc. Ban ngày thì con ngoan hơn nhưng ăn ít, vẫn sốt, nhưng vẫn đòi mẹ bế. Bố lo lắng gọi bác sĩ Lợi. Mẹ thì không lo lắm, vì nghĩ con sốt do lạnh thôi. Vả lại con sốt nhẹ chứ không sốt cao.Mẹ giở sách ra đọc. Thấy ghi biểu hiện tiêu chảy là sốt nhẹ, đi lỏng nhiều lần. Mẹ nghi là con bị tiêu chảy. Bà nội cũng lo lắng, ngày nào cũng gọi điện. Mẹ nói với bà là có thể con bị sốt do tiêu chảy. Nguyên nhân có thể là do chiều hôm đó con uống trà Hipp (lâu lắm rồi con không uống) hoặc là do cháo ếch (cháo ếch mẹ quên không cho lá thì là nên hơi tanh). Bà kêu là sao lại cho con ăn linh tinh thế. Sao ko cho con ăn tôm. Mẹ nói đỡ rằng là thay đổi bữa cho con. Mà mẹ tài nhỉ. Không học y mà cũng phán y như thật ấy. Đến sáng CN thì con đỡ sốt và mát. Nhưng buổi tối con vẫn khó chịu trong người thì phải, con không chịu nằm ngủ mà bắt bế ru ngủ. Mẹ thì không đặt được con nằm, toàn chuyển con sang cho ba ru và đặt con ngủ. Một đêm con phải thức đến 3,4 lần ấy.

         Trưa thứ 2 mẹ về thì thấy mặt con đầy nốt đỏ li ti. Mẹ nghĩ con nóng trong người nên sốt và phát ban ra ngoài. Bác Thục đến chơi và cũng bảo là cho con ăn đồ mát ấy. Thế là mẹ đi nấu bột hoàng thanh cho con. Mẹ không cho đường vì nghĩ con không thích ăn. Mẹ chỉ cho tí hạt nêm (kiểu như nấu súp ấy), nhưng ko nấu với thịt hay gì khác mà chỉ nấu bột thôi. Mẹ ép con ăn, được miếng đầu tiên con há miệng ăn, miếng thứ 2 con lắc đầu và khóc. Nhưng chẳng lẽ lại chỉ ăn một miếng, thế là mẹ ép thêm, cuối cùng cũng được khoảng 5 thìa bé xíu (bé hơn thìa sữa chua). 

          Tối nay mẹ đi học, nhưng đi học hụt. Anh lớp trưởng thông báo trên mail là được nghỉ học, nhưng do không check mail buổi chiều nên mẹ không biết nghỉ học và đành thất thểu đi về. Vừa về đến nhà thì bà nội gọi điện hỏi thăm. Mẹ nói là con bị sốt phát ban. Bà bảo là cho con ăn đồ mát, cho con ăn bột hoàng thanh. Một lúc sau, bà bảo là xuống nhà bà Mai hỏi bà Mai xem có phải con bị sởi không. Nếu bị sởi thì phải kiêng nước, gió nếu không sẽ chạy hậu. Mẹ cũng không biết chạy hậu là gì, nhưng cũng thấy lo. Thế là nhờ ba lên mạng tra xem biểu hiện của sởi. Ba đọc thì mẹ không thấy giống lắm. Nhưng mẹ và ba cãi nhau về vụ này. Ba bắt mẹ phải đưa con đi khám. 

      Sáng hôm sau đi làm, mẹ vào mạng tra thì thấy sốt phát ban có hiện tượng gần giống như lên sởi. Mẹ tin rằng con bị sốt phát ban. Vì mẹ không thấy con ho, sổ mũi, đau mắt. Nhưng thôi, cứ đi khám cho yên tâm.

    Chiều mẹ về sớm, sang viện 108 để khám, nhưng con đang ngủ, mẹ đành phải bế con đi lúc con đang ngủ. Xuống dưới tầng 1 con thức lúc nào mà mẹ không biết. Nhưng sang đến viện 108 thì họ không khám nữa vì hết giờ (lúc đó là 4h 5 phút). Thật là bực, mẹ gọi 1080 cũng không được đành phải gọi cho ba hỏi địa chỉ phòng khám nhi. Vì mẹ sợ đến Bv xanhpon thì cũng có thể hết giờ, mà đường giờ này lại đông, tối mẹ vẫn phải đi học. Ba vào tra một đống địa chỉ. May quá có một địa chỉ ở Lò Đúc, nhưng đi đến đấy thì ko thấy đâu  mà chỉ thấy ngân hàng, mẹ đi tiếp ra Trần Khát Chân xem có phòng khám nào không, cũng không thấy có. Lại phải gọi cho ba. Ba cho địa chỉ đến 163 Phương Mai. Đến nơi thì mới biết chỗ này khám từ 5h chiều và có đăng ký trước qua ĐT. Mình đến đấy chưa 5h, gọi điện mãi ko được. Hóa ra là nhầm số, đứng ngoài chờ mãi, vì sợ vào viện cũng phải chờ. Đến 5h thì có người ra mở cửa. Và mẹ được biết mình ở số 31. Ôi trời ơi, tận số 31 cơ đấy. Mẹ là người đầu tiên, sau đó thì có 2 người nữa. Nhưng  một mẹ đã gọi điện đến khám đầu tiên. Mẹ cầu mong cho mọi người đến muộn một chút để được khám sớm. May quá có chị chưa đăng ký nhưng vẫn được khám trước. Thế là khi chị ấy xong thì mẹ đưa con vào khám. 

           Bác sĩ khám lưng, ngực, tai, mũi, họng và hỏi con đã tiêm phòng sởi chưa. Còn sốt không (cái này thì mẹ hơi ngạc nhiên, vì bác sĩ thì phải biết là sốt hay ko chứ). Mẹ kể tình trạng của con. và mẹ thấy bác sĩ ghi trong sổ là sốt phát ban dạng sởi và kê mấy loại thuốc. Mẹ đọc thì cũng ko nghi ngờ gì, và mẹ nghĩ đơn giản là con sốt phát ban. Bác sĩ viết xong nói rằng con bị rối loạn tiêu hóa, cần uống nhiều nước. Ra ngoài phòng khám, mẹ gọi cho ba thông báo là con ko bị sởi mà chỉ sốt phát ban. (?)

        Mẹ về được mấy phút, đang nói chuyện với bà Lục thì ba về. Mẹ nói với bà Lục là con bị sốt phát ban nhưng là dạng sởi, bà bảo thế thì là sởi còn gì. Lúc này thì mẹ hơi băn khoăn và trách mình sao ko hỏi bác sĩ, ba cũng nhạo mẹ là bác sĩ bảo sốt phát ban dạng sởi mà lại bảo là ko phải là sởi và cười trêu mẹ. hic. Nhưng mẹ vẫn nghĩ là con sốt phát ban, nhưng mụn nó mọc như sởi nên bác sĩ bảo là dạng sởi, chứ nếu là sởi thì bác sĩ đã bảo là sởi và bảo mẹ kiêng cho con chứ. Mẹ không yên tâm, định bụng đi học rồi gọi lại cho bác sĩ vì hơn 7h bác sĩ mới khám xong.

          Mẹ đến trường -> lại được nghỉ học (cái tội ko check mail nên ko biết). Và mẹ đã gọi điện cho bác sĩ hỏi, bác sĩ nói là không phải sởi nhưng cứ kiêng nước và gió cho con. hihi. Lúc này mẹ an tâm hẳn. Và khi về nhà mẹ cũng thông báo lại cho ba và bà nội là con không bị sởi. 

         Chiều hôm qua (Thứ 4 ngày 20/10), con vui vẻ hẳn, có lẽ con đã khỏi, ko còn khó chịu trong người nữa. Đêm con cũng ngủ ngon hơn, tự ngủ chứ ko phải bế như mấy hôm trước. Và hôm nay, các nốt phát ban trên mặt và lưng, bụng của con mờ hẳn, ko rõ nữa. (Các nốt phát ban nhiều nhất là ở lưng, một bên mặt rất ít, một bên mặt nhiều hơn nhưng ko nhiều như ở lưng, chân tay con rất ít, không giống như mô tả là phát ban mọc đầu tiên là mặt rồi đến lưng, bụng, tay chân. Khi đến chân thì bắt đầu hết lần lượt như khi xuất hiện, và sốt bao nhiêu ngày thì ban mọc bấy nhiêu ngày). Hôm nay đây, con lại trở về linh hoạt, vui vẻ, nghịch ngợm.... như trước rồi. 

           Cảm ơn Chúa đã cho con gái của mẹ khỏe lại. Mẹ vui lắm. Mẹ cũng yêu con nhiều. Con gái của mẹ cố gắng ăn nhiều nhé.